WCVA Trustee news 15 August 2007/15 Awst 2007

WCVA Charity reporting and effectiveness seminars
WCVA, in partnership with Watts Gregory LLP and the Charity Commission, will be presenting a series of three half-day seminars on the theme of Charity reporting and effectiveness:

• 6 September 2007 - WCVA Rhyl - Charity Reporting–latest Charity Commission developments – Charity Commission
• 20 September 2007 - WCVA Cardiff - Charity tax and VAT reporting – Watts Gregory accountants
• 2 October 2007 - WCVA Cardiff - Charity SORP 2005-2 years on – Watts Gregory accountants

The flyer and booking form are now available on WCVA’s Trustee and Main websites, and copies also can be obtained via the WCVA Helpdesk on 0800 2888 329, or email eventsadmin@wcva.org.uk.

Voluntary Sector Scheme
The Welsh Assembly Government has published the results of its consultation on its Strategic Action Plan for the Voluntary Sector Scheme. This Action Plan will shape the governments’ future work with the sector, and shows how it will guide a range of activities and services delivered through the sector that help tackle some of the most deep-rooted problems facing Wales.

Procurement
In its report, Public Funding of Large National Charities, the National Audit Office examined the contracting arrangements of 12 of the UK’s largest charities and uncovered ‘poor funding practices’ that ‘severely limit charities’ potential involvement in public services’. The report reveals fragmented funding arrangements between central and local government, a lack of common ground in applications and poorly managed tender processes. It will be of interest to charities who regularly engage in public service delivery.

Public Service Delivery
In its new report, Hearts and Minds: Commissioning from the Voluntary Sector, the Audit Commission argues that the debate over full cost recovery has created a false expectation in certain parts of the voluntary sector that more money would be available for the services it provides, and the sector needs to take a more pragmatic approach to recovering full costs from local council funders. However, the report commits to the transformation of services, recognising the importance of the sector in identifying need and designing these services. It also highlights problems that exist at a local level, with local government often seeing a conflict between involving the voluntary sector and achieving efficiency or value for money.

WCVA local compacts survey report
WCVA has produced a report on the state of local compacts in Wales: Local Compact Survey – Report of Wales Council for Voluntary Action (WCVA) survey, through county voluntary councils (CVCs), of local authority and voluntary sector relationships in Wales: 2007. It highlights a number of issues including the lack of a transparent process for deciding on service providers in 20 of the 22 counties, and the failure of many local authorities to publish invitations to tender where third sector organisations are likely to see them. The report also expresses concern about the failure of joint liaison committees in all but three counties to monitor funding codes of practice. However, it welcomes the increasing involvement of other public sector bodies such as health and police authorities in local compacts, as well as the increasing involvement of the voluntary sector in council scrutiny committees.

Fundraising National Occupational Standards consultation
UK Workforce Hub and Institute of Fundraising are consulting on changes to the original Fundraising Standards that were fist drafted in 2003. Fundraising has seen a number of major changes, including the introduction of the new Fundraising Standards Board, new Codes of Fundraising Practice and a new Charities Act.

The Standards have been re-designed to reflect more closely the roles that fundraisers actually fulfill and, as a consequence, new Standards have been written for grant fundraising, corporate fundraising and each of the major categories of individual fundraising, including major gifts and direct marketing. Fundraising National Occupational Standards: A Public Consultation, runs until the 31 October.

Corporate homicide
The Corporate Manslaughter and Corporate Homicide Act 2007, which has been ten years in the making, finally received Royal Assent on 26 July 2007. Under the new law companies, organisations and, for the first time, Government bodies face an unlimited fine if they are found to have caused death due to their gross corporate health and safety failures. In turn, employees of companies, consumers and other individuals will be offered greater protection against corporate negligence.

The Act will come into force on 6 April 2008 and the Ministry of Justice will issue further guidance for organisations affected by the Act in the autumn of 2007. Extension of the offence to deaths in custody, which has been a particularly controversial area, will not come into effect on 6 April 2008, but at a later date. The Act and further information can be found on the Ministry of Justice website.

Health & safety audio leaflets
The Health & Safety Executive has produced a number of its most popular leaflets in MP3 format. These ‘Talking leaflets’, including ones on Occupational Health and Risk Assessment, can be accessed on the HSE website.

Trustee liability and insurance
The insurer, Royal & Sun Alliance, has collected together a number of illustrative charity trustees insurance claims examples. These collected examples help to clarify the situations where liability may arise for trustees, and demonstrate where suitable insurance can be helpful. The examples have been posted on WCVA’s Trustees and Governance website. Further information on WCVA’s Encompass insurance scheme, and about insurance generally, can be obtained from the WCVA Helpdesk on 0800 2888 329, or email help@wcva.org.uk.

WCVA Charity Commission consultation responses
WCVA has submitted its combined responses to the two Charity Commission consultations: Complaint and customer feedback procedures, & Decision Review – reconsidering the Commission’s decisions. The combined response, together with all WCVA’s other recent consultation responses, can be found in the Policy section of our website.

Charity Commission terrorism consultation response
The Charity Commission has published its response to the Home Office/HM Treasury Review on protecting the sector from terrorist abuse. Overall, the Commission feels that accountable and transparent governance, strong financial management and effective risk management policies and procedures, are the key factors in charities' ability to protect themselves from terrorist exploitation.

Independent Complaints Reviewer: Annual Report 2006–07
The Annual Report of the Independent Complaints Reviewer (ICR) to the Charity Commission, Jodi Berg, has been published. The ICR received 41 complaint referrals, completed 15 reviews and investigated 60 allegations of maladministration, covering a wide range of issues. The report also takes a wider look at topical issues affecting the charity sector, such as the role of voluntary organisations in delivering public services and in political campaigning. An article on the ICR will be appearing in Network Wales shortly.

Companies Act 2006 implementation
Just a reminder that another tranche of sections from the Companies Act 2006 will be coming into force on the 1 October next – see your May edition of Trustee news or the DTI website for details.

Manual records and data protection
The Data Protection Act 1998 came into force in March 2000. A number of 'transitional relief' arrangements were included in the legislation. There is one remaining transitional relief arrangement, which relates to certain manual (non-digitised) records created before 24 October 1998, including those held in structured manual filing systems.

At the moment a data controller who processes such data is not bound by most of the requirements of the first five principles of the Act, and individuals do not have a general right to go to court to correct inaccurate personal information. From 24 October this final relief will expire and the Act will apply in full to all personal information covered by it. Individuals will also have full rights to go to court to rectify any inaccurate information about them that pre-dates 24 October 1998 under Section 14 of the Act. The Act does not require that data controllers digitise or computerise old manual records.

Gift Aid on sales of donors’ goods
HMRC has updated and expanded its guidance on the way in which Gift Aid can be utilised by charities or Community Amateur Sports Clubs to maximise their income from the sale of donors’ goods.

VAT invoicing changes
VAT regulation changes effective from 1 October 2007 make minor modifications to the format of invoices.

Effects on most UK businesses will be minor - most likely to be affected are those:

• using the margin scheme for second-hand goods, antiques, works of art, and collectors' items;
• making supplies where the customer accounts for the VAT.

HMRC has produced a note on the changes: Revenue & Customs Brief 51/07.

CRB checks consultation responses
The Charity Commission has published a summary of the responses received to its Consultation on Criminal Records Bureau checks of trustees of charities. WCVA’s consultation response can be seen here.

CRB checks and charity registration
Trustees of organisations wishing to register as charities will no longer have to provide proof to the Charity Commission that they have passed Criminal Records Bureau checks. The Charity Commission will not refuse or delay charity registration on the grounds that a CRB check has not been carried out on a trustee, but it will advise charities that, as best practice, all trustees entitled to a check should be checked in order to demonstrate leadership.

According to the Charity Commission in the above summary report, the new policy – decided at its open board meeting of 19 July - is more proportionate to the risk involved, and reduces the administrative burden on charities while enabling the regulator to target its resources where the ‘risks are greatest’.

Stress at work
The Court of Appeal has handed down its decision in Deadman and Bristol City Council dealing with contractual liability for stress at work, and is another example of the tendency since Sutherland v Hatton in 2002 to limit the scope of stress at work claims. After 30 years' good employment, the Claimant developed depression after an allegation of sexual harassment was made against him (and the investigation was, in part, bungled). The Court of Appeal, overturning the High Court's decision, held:

• a policy requiring the employer to handle complaints of harassment ‘sensitively’ was aspirational and did not form part of the Claimant's contract of employment (para 17-18)
• although the convening of a panel with two, rather than three, members was a breach of a contractual term, it was not reasonably foreseeable that the Claimant would suffer a psychological reaction as a result (para 22-23)
• it was not negligent of the employer to inform the Claimant of its decision ‘by leaving a bald letter on his desk’ - it is the content of the decision, not the manner of transmission, which is important (para 41-42).

Stress absence and dismissal
The Court of Appeal has upheld the Employment Appeal Tribunal's decision in McAdie v Royal Bank of Scotland. The case considers the fairness of a dismissal where the employee was on long-term stress-related sick absence, caused by bullying and mismanagement at work.

The Court of Appeal ratified the EAT's reasoning, holding that:

• the fact that the employer has caused the incapacity in question, however culpably, does not preclude it from fairly dismissing the employee
• the real question is whether the employer acted reasonably ‘in all the circumstances’ - and the circumstances include the fact that the employer was responsible for the original absence
• where the employer is responsible for an employee's incapacity, it should normally be expected to ‘go the extra mile in finding alternative employment for such an employee, or to put up with a longer period of sickness absence than would otherwise be reasonable’ (this is a quote from the EAT judgment, with which the Court of Appeal agreed).

Employee verification
The Employer Verification Service provides employers with a service to check the entitlement to work for individuals who do not have the relevant documentation when seeking employment, and to support employers in complying with immigration laws when employing migrant workers.

Pregnancy toolkit
The Equal Opportunities Commission recently launched a, Toolkit for employers: Managing employees who are pregnant or new parents, covering the rights of mothers, fathers/partners, and adoptive parents.

Increase in annual leave entitlement
As reported in the February edition of Trustee news, statutory annual leave is expected to increase from 4 to 4.8 weeks (from 20 to 24 days for a person working a five-day week) on 1 October 2007, and from 4.8 to 5.6 weeks (from 24 to 28 days) on 1 April 2009 (not 1 October 2008 as originally announced). Some employers include the eight bank holidays as part of the current 20-day entitlement. The change in effect ensures that all full-time workers working a five-day week get the current 20 days, plus time off equivalent to the bank holidays. For part-time workers, the entitlement is pro rata.

Employers who already give bank holidays on top of the statutory annual leave can choose whether to continue to give bank holiday on top of the new statutory entitlements, or only to give the statutory entitlement. An employer will be allowed to round up holiday to full days, but will not have to - rounding down will not be allowed. If there is a relevant agreement in place between workers and employer, workers will be able to carry over some or all of their additional leave entitlement to the next leave year, but there is no automatic right to do this and the employer does not have to agree. Further information can be found on the DTI website.

Costing organisational development
Evidence shows that many voluntary or community organisations do not understand the importance of planning for workforce and governance development, and don’t know how to cost it. This can lead to organisations struggling to meet the full costs of organisational development or achieving full cost recovery.

In response, the UK Workforce Hub and Governance Hub commissioned the resource Funding and Costing Workforce and Governance Development - A Resource for the Voluntary and Community Sector. It helps VCOs think through how they currently cost their organisational development work in order that they can better plan, budget and fundraise for these areas in the future. The resource is available to download for free by registering or logging in to the Workforce Hub website and searching for Publications.

Seminarau ar adroddiadau ac effeithiolrwydd elusennau WCVA
Bydd WCVA, mewn partneriaeth â Watts Gregory LLP a’r Comisiwn Elusennau, yn cyflwyno cyfres o dair seminar hanner diwrnod ar y thema Adroddiadau ac effeithiolrwydd elusennau:

• 6 Medi 2007 - WCVA y Rhyl – Adroddiadau Elusennau – datblygiadau diweddaraf y Comisiwn Elusennau – Y Comisiwn Elusennau
• 20 Medi 2007 - WCVA Caerdydd – Adroddiadau treth a TAW elusennau – cwmni cyfrifyddion Watts Gregory
• 2 Hydref 2007 - WCVA Caerdydd - SORP Elusennau 2005 – 2 flynedd yn ddiweddarach – cyfrifyddion Watts Gregory

Mae’r daflen wybodaeth a'r ffurflen archebu ar gael ar wefannau Ymddiriedolwyr a Hafan WCVA, a gellir hefyd gael copïau trwy Lein Gymorth WCVA ar 0800 2888 329, neu trwy anfon e-bost at eventsadmin@wcva.org.uk.

Cynllun y Sector Gwirfoddol
Mae Llywodraeth y Cynulliad wedi cyhoeddi canlyniadau ei hymgynghoriad ar ei Chynllun Gweithredu Strategol ar gyfer y Sector Gwirfoddol. Y Cynllun Gweithredu hwn fydd sail gwaith y llywodraeth yn y dyfodol gyda'r sector ac mae’n dangos sut y bydd yn arwain amrediad o weithgareddau a gwasanaethau a gyflwynir drwy'r sector i helpu i fynd i'r afael â'r problemau dyfnaf sy'n wynebu Cymru.

Caffael
Yn ei hadroddiad, Nawdd Cyhoeddus i Elusennau Cyhoeddus Sylweddol (copi Saesneg yn unig) roedd y Swyddfa Archwilio Genedlaethol yn archwilio trefniadau contractio 12 o elusennau mwyaf y DU, ac fe ganfu ‘arferion cyllido gwael’ sy’n ‘cyfyngu’n sylweddol ar ymgysylltu posibl rhwng elusennau a gwasanaethau cyhoeddus’. Mae’r adroddiad yn datgelu trefniadau cyllido darniog rhwng llywodraeth ganolog a lleol, diffyg tir cyffredin gyda cheisiadau, a phrosesau tendro sy’n cael eu rheoli’n wael. Bydd o ddiddordeb i elusennau sy’n ymwneud yn rheolaidd â chyflwyno gwasanaethau cyhoeddus.

Cyflwyno Gwasanaethau Cyhoeddus
Yn ei adroddiad newydd, Calonnau a Meddyliau: Comisiynu gan y Sector Gwirfoddol, (copi Saesneg yn unig) mae’r Comisiwn Archwilio’n dadlau bod y drafodaeth ynglŷn ag adfer cost lawn wedi peri i rai rhannau o’r sector gwirfoddol gael eu camarwain i gredu y byddai mwy o arian ar gael ar gyfer y gwasanaethau a ddarpara, a bod angen i’r sector gymryd agwedd fwy pragmatig tuag at adfer costau llawn gan gynghorau lleol sy’n noddi. Fodd bynnag, mae’r adroddiad yn ymrwymo i weddnewid gwasanaethau, ac yn cydnabod pwysigrwydd y sector o ran clustnodi angen a chynllunio’r gwasanaethau hyn. Mae hefyd yn tynnu sylw at broblemau sy’n bodoli ar lefel leol, gyda llywodraeth leol yn aml yn gweld gwrthdaro rhwng cynnwys y sector gwirfoddol a sicrhau effeithiolrwydd neu werth am arian.

Adroddiad arolwg o gompactau lleol WCVA
Mae WCVA wedi cynhyrchu adroddiad am gyflwr compactau lleol yng Nghymru: Arolwg Compactau Lleol - Adroddiad ar arolwg Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA), trwy gynghorau gwirfoddol sirol (CVCs) o berthynas awdurdodau lleol a'r sector gwirfoddol yng Nghymru: 2007. Mae’n tynnu sylw at nifer o faterion, gan gynnwys diffyg proses dryloyw ar gyfer penderfynu ynghylch darparwyr gwasanaethau mewn 20 o’r 22 sir, a methiant nifer o awdurdodau lleol i gyhoeddi gwahoddiadau i dendro mewn llefydd y byddai mudiadau trydydd sector yn debygol o’u gweld. Mae’r adroddiad hefyd yn mynegi pryder am fethiant cydbwyllgorau cyswllt, ym mhob sir heblaw tair, i fonitro codau ymarfer cyllido. Fodd bynnag, mae’n croesawu cyfraniad cynyddol cyrff sector cyhoeddus eraill megis awdurdodau iechyd a’r heddlu mewn compactau lleol, yn ogystal â chyfraniad cynyddol y sector gwirfoddol mewn pwyllgorau craffu cynghorau.

Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol Codi Arian - ymgynghoriad
Mae Canolbwynt Gweithlu’r DU a’r Sefydliad Codi Arian yn ymgynghori ynglŷn â newidiadau i’r Safonau Codi Arian gwreiddiol a ddrafftiwyd gyntaf yn 2003. Gwelwyd sawl newid sylweddol ym maes codi arian, gan gynnwys cyflwyno Bwrdd Safonau Codi Arian newydd, Codau Codi Arian newydd a Deddf Elusennau newydd.

Ailgynlluniwyd y Safonau i adlewyrchu’n gywirach y swyddogaethau y mae swyddogion codi arian wir yn eu cyflawni ac, o’r herwydd, mae Safonau newydd wedi cael eu hysgrifennu ar gyfer codi arian grant, codi arian corfforaethol a phob prif gategori o godi arian unigol, gan gynnwys rhoddion sylweddol a marchnata uniongyrchol. Mae Safonau Galwedigaethol Cenedlaethol Codi Arian: Ymgynghoriad Cyhoeddus, (copi Saesneg yn unig) yn parhau tan 31 Hydref.

Lladd corfforaethol
Derbyniodd Deddf Dynladdiad Corfforaethol a Lladd Corfforaethol 2007, a fu 10 mlynedd yn cael ei chreu, Gydsyniad Brenhinol o’r diwedd ar 26 Gorffennaf 2007. Dan y gyfraith newydd, mae cwmnïau, sefydliadau ac, am y tro cyntaf, cyrff Llywodraethol, yn wynebu dirwy ddiderfyn os ydynt yn cael eu canfod yn euog o achosi marwolaeth oherwydd eu methiannau o ran iechyd a diogelwch corfforaethol difrifol. Yn eu tro, bydd gweithwyr cwmnïau, defnyddwyr ac unigolion eraill yn cael mwy o warchodaeth yn erbyn esgeulustra corfforaethol.

Daw’r Ddeddf i rym ar 6 Ebrill 2008 a bydd y Weinyddiaeth Amddiffyn yn cyhoeddi canllawiau pellach ar gyfer sefydliadau y bydd y Ddeddf yn effeithio arnynt yn hydref 2007. Ni fydd yn ehangu’r trosedd i gynnwys marwolaethau yn y ddalfa, sydd wedi bod yn destun arbennig o losg, yn dod i rym ar 6 Ebrill 2008, ond yn ddiweddarach. Mae’r Ddeddf, a gwybodaeth bellach, i'w gweld ar wefan y Weinyddiaeth Gyfiawnder.

Taflenni sain iechyd a diogelwch
Mae Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch wedi cyhoeddi nifer o’i daflenni mwyaf poblogaidd mewn fformat MP3. Gallwch gael y ‘Taflenni llafar’ hyn, gan gynnwys rhai ar Iechyd Galwedigaethol ac Asesu Risg, ar wefan Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch (Saesneg yn unig).

Atebolrwydd ymddiriedolwyr ac yswiriant
Mae’r yswiriwr, Royal & Sun Alliance, wedi casglu ynghyd nifer o enghreifftiau o hawliadau yswiriant gan ymddiriedolwyr elusennau. Mae’r enghreifftiau hyn yn helpu i esbonio’r sefyllfaoedd pan allai atebolrwydd godi gydag ymddiriedolwyr, a dangos lle y gallai yswiriant addas fod yn fuddiol. Rhoddwyd yr enghreifftiau hyn ar wefan Ymddiriedolwyr a Llywodraethu WCVA. Ceir mwy o wybodaeth am gynllun yswiriant Encompass WCVA, ac am yswiriant yn gyffredinol gan Lein Gymorth WCVA ar 0800 2888 329, neu trwy anfon e-bost at help@wcva.org.uk.

Ymatebion WCVA i ymgynghoriad y Comisiwn Elusennau
Mae WCVA wedi cyflwyno ei gyd-ymatebion i ddau ymgynghoriad gan y Comisiwn Elusennau: Gweithdrefnau cwyno ac adborth cwsmeriaid, ac Adolygu Penderfyniadau - ailystyried penderfyniadau'r Comisiwn (Saesneg yn unig). Gellir gweld y cyd-ymateb, ynghyd ag ymatebion diweddar eraill i ymgynghoriadau, yn adran Polisi ein gwefan.

Ymateb y Comisiwn Elusennau i ymgynghoriad ynghylch terfysgaeth
Mae’r Comisiwn Elusennau wedi cyhoeddi ei ymateb i Adolygiad y Swyddfa Gartref a Thrysorlys EM (Saesneg yn unig) ynghylch gwarchod y sector rhag cael ei gam-ddefnyddio gan derfysgwyr. At ei gilydd, mae’r Comisiwn yn credu mai llywodraethu atebol a thryloyw, rheolaeth ariannol gadarn a pholisïau a gweithdrefnau rheoli risg effeithiol, yw’r ffactorau allweddol o ran galluogi elusennau i’w hamddiffyn eu hunain rhag cael eu camddefnyddio gan derfysgwyr.

Adolygydd Cwynion Annibynnol: Adroddiad Blynyddol 2006 – 07
Mae Adroddiad Blynyddol Adolygydd Cwynion Annibynnol (ICR) y Comisiwn Elusennau, Jodi Berg, newydd gael ei gyhoeddi. Derbyniodd yr ICR 41 o gwynion, cwblhaodd 15 adolygiad ac archwiliodd 60 honiad o gamweinyddu, a hynny mewn sawl maes amrywiol. Mae’r adroddiad hefyd yn taro golwg ehangach dros faterion amserol sy’n effeithio ar y sector elusennol, megis swyddogaeth mudiadau gwirfoddol yn cyflawni gwasanaethau cyhoeddus ac ymgyrchoedd gwleidyddol. Bydd erthygl am yr ICR yn ymddangos yn Rhwydwaith Cymru’n fuan.

Gweithredu Deddf Cwmnïau 2006
Nodyn i’ch atgoffa y bydd haen arall o adrannau Deddf Cwmnïau 2006 yn dod i rym ar 1 Hydref nesaf – gweler rhifyn Mai o Trustee news ar wefan DTI (Saesneg yn unig) am fanylion.

Cofnodion ysgrifenedig a diogelu data
Daeth Deddf Diogelu Data 1998 i rym ym mis Mawrth 2000. Cynhwyswyd nifer o drefniadau ‘cymorth trosiannol’ yn y ddeddfwriaeth. Erys un trefniant cymorth trosiannol, sy’n ymwneud â rhai cofnodion ysgrifenedig (heb eu digideiddio) a grëwyd cyn 24 Hydref 1998, gan gynnwys y rhai a gadwyd mewn systemau ffeilio â llaw strwythuredig.

Ar hyn o bryd, nid yw rheolydd data sy’n meddu ar ddata o’r fath wedi ei rwymo dan y rhan fwyaf o bum egwyddor gyntaf y Ddeddf, ac nid oes gan unigolion hawl gyffredinol i fynd i lys i gywiro gwybodaeth bersonol anghywir. O 24 Hydref ymlaen, daw’r cymorth terfynol hwn i ben (copi Saesneg yn unig) a bydd y Ddeddf yn gwbl berthnasol i bob gwybodaeth bersonol sydd dan ei chylch gorchwyl. Bydd gan unigolion hefyd hawliau llawn i fynd i’r llys i gywiro unrhyw wybodaeth anghywir amdanynt sy’n dyddio’n ôl cyn 24 Hydref 1998 dan Adran 14 y Ddeddf. Nid yw’r Ddeddf yn mynnu bod rheolwyr data yn digideiddio hen gofnodion ysgrifenedig na’u rhoi ar gyfrifiadur.

Cymorth Rhodd ar werthu nwyddau rhoddwyr
Mae HMRC wedi diweddaru ac ehangu ei arweiniaid (Saesneg yn unig) ynglŷn â sut y gellir defnyddio Cymorth Rhodd gan elusennau neu Glybiau Chwaraeon Amatur Cymunedol i fanteisio i’r eithaf ar eu hincwm trwy werthu nwyddau rhoddwyr.

Newid anfonebau TAW
Mae newidiadau yn rheolau TAW o 1 Hydref 2007 yn gwneud mân addasiadau i fformat anfonebau.

Bach iawn fydd yr effaith ar y rhan fwyaf o fusnesau’r DU - y rhai sydd fwyaf tebygol o deimlo’r effaith yw’r rheini sy’n:

• defnyddio’r ‘cynllun gwahaniaeth’ gyda nwyddau ail law, creiriau, gweithfeydd celf, ac eitemau casglwyr;
• darparu cyflenwadau pan fydd y cwsmer yn rhoi cyfrif am y TAW.

Mae HMRC wedi cynhyrchu nodyn am y newidiadau: Briff Cyllid a Thollau 51/07 (Saesneg yn unig).

Ymatebion i’r ymgynghoriad am archwiliadau’r CRB
Mae’r Comisiwn Elusennau wedi cyhoeddi crynodeb (Saesneg yn unig) o’r ymatebion a dderbyniodd i’w Ymgynghoriad ar Archwiliadau’r Swyddfa Cofnodion Troseddol i ymddiriedolwyr elusennau. Gellir gweld ymateb WCVA i’r ymgynghoriad yma.

Archwiliadau’r CRB a chofrestru elusennau
Ni fydd rhaid mwyach i ymddiriedolwyr mudiadau sy’n dymuno cofrestru fel elusennau brofi i’r Comisiwn Elusennau eu bod wedi pasio archwiliadau’r Swyddfa Cofnodion Troseddol. Ni fydd y Comisiwn Elusennau’n gwrthod nac yn oedi cofrestru elusen oherwydd nad oes archwiliad y CRB wedi ei wneud ar ymddiriedolwr, ond bydd yn cynghori elusennau ei bod hi’n fater o ymarfer gorau bod pob ymddiriedolwr sydd â hawl i gael archwiliad yn cael ei archwilio, fel prawf o arweinyddiaeth.

Yn ôl y Comisiwn Elusennau yn yr adroddiad cryno (Seasneg yn unig), mae’r polisi newydd - a benderfynwyd mewn cyfarfod agored o’i fwrdd ar 19 Gorffennaf - yn fwy cymesur â’r risg dan sylw, ac mae’n ysgafnhau’r baich gweinyddol ar elusennau, tra’n galluogi’r rheoleiddiwr i dargedu ei adnoddau at fannau lle mae’r ‘risgiau ar eu mwyaf’.

Straen yn y gwaith
Mae’r Llys Apêl wedi cyhoeddi ei benderfyniad yn achos Deadman a Chyngor Dinas Bryste (Saesneg yn unig) yn delio ag atebolrwydd cytundebol ynghylch straen yn y gwaith, ac mae’n enghraifft arall o’r tueddiad ers Sutherland v Hatton yn 2002 i gyfyngu sgôp hawliadau straen yn y gwaith. Ar ôl 30 mlynedd o gyflogaeth dda, datblygodd yr Hawlydd iselder ar ôl i honiad o harasio rhywiol gael ei wneud yn ei erbyn (a bu’r ymchwiliad, yn rhannol, yn drwsgl). Wrth wyrdroi penderfyniad yr Uchel Lys, dyfarnu'r Llys Apêl:

• bod polisi sy’n gofyn bod y cyflogwr yn delio â chwynion o harasio mewn ffordd ‘sensitif’ yn uchelgeisiol, ac nad oedd yn rhan o gontract cyflogaeth yr Hawlydd (para 17-18)
• er bod cynnull panel gyda dau aelod, yn hytrach na thri, yn torri term cytundebol, nad oedd yn rhesymol rhagweld y byddai'r Hawlydd yn dioddef adwaith seicolegol o'r herwydd (para 22-23)
• nad oedd yn esgeulustod ar ran y cyflogwr i hysbysu’r Hawlydd o’i benderfyniad ‘trwy adael llythyr moel ar ei ddesg’ - cynnwys y penderfyniad, nid y ffordd o’i gyfleu, sy’n bwysig (para 41-42).

Absenoldeb oherwydd straen a diswyddo
Mae’r Llys Apêl wedi cefnogi penderfyniad y Tribiwnlys Apêl Cyflogaeth yn achos McAdie v Banc Brenhinol yr Alban (Saesneg yn unig). Mae’r achos yn ystyried tegwch diswyddiad pan oedd y cyflogai ar absenoldeb salwch oherwydd straen tymor hir, a achoswyd gan fwlio a cham-reoli yn y gwaith.

Ategodd y Llys Apêl resymu’r Tribiwnlys, gan bennu:

• nad yw’r ffaith mai’r cyflogwr a achosodd yr analluedd dan sylw, pa mor feius bynnag ydoedd, yn ei rwystro rhag diswyddo’r cyflogai’n deg
• mai’r cwestiwn gwirioneddol yw a weithredodd y cyflogwr yn rhesymol ‘dan bob amgylchiad’ – ac mae’r amgylchiadau’n cynnwys y ffaith mai'r cyflogwr oedd yn gyfrifol am yr absenoldeb gwreiddiol
• pan fydd y cyflogwr yn gyfrifol am analluedd cyflogai, dylid disgwyl iddo fel arfer, ‘gerdded yr ail filltir i ganfod cyflogaeth arall i gyflogai o’r fath, neu dderbyn cyfnod hwy o absenoldeb salwch nag a fyddai’n rhesymol fel arall’ (cyfieithiad o ddyfyniad o ddyfarniad y Tribiwnlys, y cytunodd y Llys Apêl ag ef).

Gwirio cyflogai
Mae’r Gwasanaeth Gwirio Cyflogeion yn cynnig gwasanaeth i gyflogwyr i archwilio hawliau unigolion i weithio pan nad oes ganddynt y dogfennau perthnasol pan fyddant yn chwilio am waith, ac i gefnogi cyflogwyr i gydymffurfio â deddfau mewnfudo pan fyddant yn cyflogi gweithwyr mudol.

Pecyn beichiogrwydd
Yn ddiweddar, lansiodd y Comisiwn Cyfle Cyfartal Pecyn cymorth i gyflogwyr: Rheoli gweithwyr cyflogedig sy'n feichiog neu sy'n rhieni newydd, sy’n delio â hawliau mamau, tadau/partneriaid a rhieni mabwysiadol.

Hawl i gael mwy o wyliau blynyddol
Fel yr adroddwyd yn rhifyn Chwefror o Trustee news, disgwylir i hawliau gwyliau blynyddol statudol gynyddu o 4 wythnos i 4.8 (o 20 diwrnod i 24 i rywun sy’n gweithio pum niwrnod yr wythnos) ar 1 Hydref 2007, ac o 4.8 wythnos i 5.6 (o 24 diwrnod i 28) ar 1 Ebrill 2009 (nid 1 Hydref 2008 fel y cyhoeddwyd yn wreiddiol). Mae rhai cyflogwyr yn cynnwys yr wyth gŵyl banc yn yr hawliad cyfredol o 20 diwrnod. Bydd y newid, yn y bôn, yn sicrhau bod pob gweithiwr llawn-amser sy'n gweithio wythnos pum niwrnod yn cael yr 20 diwrnod cyfredol, yn ogystal ag amser i ffwrdd o’r gwaith sydd gyfwerth â’r gwyliau banc. I weithwyr rhan-amser, mae’r hawliad yn pro rata.

Mae cyflogwyr sydd eisoes yn rhoi gwyliau banc ar ben y gwyliau blynyddol statudol yn gallu dewis a ydynt yn parhau i roi gwyliau banc ar ben yr hawliadau statudol newydd, neu ond roi’r hawliad statudol. Bydd cyflogwr yn cael cronni gwyliau i fyny i ddiwrnodau llawn, ond ni fydd rhaid gwneud hynny - ni chaniateir cronni i lawr. Os oes cytundeb perthnasol yn bodoli rhwng gweithwyr a chyflogwr, bydd gweithwyr yn gallu cario drosodd beth neu’r cyfan o’r hawliadau gwyliau ychwanegol i’r flwyddyn wyliau nesaf, ond nid oes unrhyw hawl awtomatig i wneud hyn, a does dim rhaid i’r cyflogwr gytuno. Gellir cael mwy o wybodaeth ar wefan yr adran Diwydiant a Masnach.

Rhoi pris ar ddatblygu mudiad
Dengys tystiolaeth nad yw llawer o fudiadau gwirfoddol neu gymunedol yn deall pwysigrwydd cynllunio ar gyfer datblygu’r gweithlu a llywodraethu, a’u bod ddim yn gwybod sut i’w brisio. Gall hyn arwain at sefyllfa lle bydd mudiadau’n ei chael hi’n anodd cwrdd â holl gostau datblygu mudiad neu adfer costau llawn.

Fel ymateb i hynny, comisiynodd Canolbwynt Gweithlu’r DU a Chanolbwynt Llywodraethu’r adnodd Cyllido a Phrisio Datblygu’r Gweithlu a Llywodraeth – Adnodd ar gyfer y Sector Gwirfoddol a Chymunedol (Saesneg yn unig). Mae’n helpu VCOs i ystyried sut maen nhw’n ariannu eu gwaith cyfredol o ran datblygu eu mudiad er mwyn iddynt allu cynllunio, cyllidebu a chodi arian yn well ar gyfer y meysydd hyn i’r dyfodol. Mae’r adnodd ar gael i’w lwytho am ddim oddi ar y we trwy gofrestru neu ymweld â gwefan Canolbwynt y Gweithlu a chwilio am Publications.